İyi Haberini İlk Kime Anlatıyorsun? Sevinci Paylaşmanın İnceliği

Telefon ekranında iki kelime beliriyor: “Kabul edildiniz.” Belki beklediğin işten bir cevap gelmiştir. Belki uzun zamandır uğraştığın bir proje sonuçlanmıştır. Belki de kimsenin büyük saymayacağı ama senin için çok önemli olan küçük bir gelişme yaşanmıştır.

Bir an durup gülümsersin. Sonra elin kendiliğinden telefonuna gider. Bu haberi birine anlatmak istersin.

Peki kime?

Aslında bu soru, düşündüğünden daha fazla şey anlatıyor olabilir. Çünkü insan, güzel bir haber aldığında yalnızca tebrik edilmek istemez. O anın kendisi için neden önemli olduğunun da görülmesini ister.

Sevinç neden bazen iki kişilik bir duygu gibi gelir?

Kötü bir gün geçirdiğinde kimi aradığını düşün. Bizi anlayan, sakinleştiren veya yalnızca dinleyen birini aramak çok doğal. Peki güzel bir gün geçirdiğinde kimi arıyorsun? Belki de ilişkilerimiz hakkında pek düşünmediğimiz bir ipucu burada saklı.

Psikolog Shelly Gable ve çalışma arkadaşları, 2004 yılında yayımlanan dört araştırmada insanların olumlu olayları başkalarıyla paylaşmasını incelediler. Bu alanda kullanılan kavramlardan biri capitalization: İyi bir olayın sevincini paylaşarak o olumlu deneyime yeniden alan açmak. Bulgular, iyi haberlerin paylaşılmasıyla günlük olumlu duygulanım arasında ilişki bulunduğunu; karşı tarafın ilgili ve coşkulu bir karşılık vermesinin de yakınlıkla bağlantılı olduğunu gösteriyordu. Araştırmanın özgün özetini burada okuyabilirsin.

Burada önemli bir ayrım var: Bir haberi duymak başka, onun bir insan için taşıdığı anlamı görmek başka.

“Harika” demek bazen yeterlidir. Ama karşındaki insan günlerce beklediği cevabı aldığında “Bu senin için ne kadar önemliydi, biliyorum; nasıl hissediyorsun?” diye sormak, sevince eşlik etmenin başka bir biçimidir.

Aynı iyi habere verilen dört farklı cevap

Diyelim ki bir dostun sana uzun zamandır çalıştığı bir sınavı geçtiğini söyledi. Aşağıdaki dört karşılığa bak. Bunlar birer kişilik etiketi değil; o anda verdiğimiz tepkinin farklı biçimleri.

1. Sevinci büyüten karşılık

“Gerçekten mi? Müthiş! Bunun için ne kadar emek verdiğini biliyorum. İlk öğrendiğinde ne yaptın?”

Burada karşındaki insanın sevincine merakla katılıyorsun. Haberi kendi gündemine çevirmeden ona biraz daha yer açıyorsun.

2. İyi niyetli ama uzaktan kalan karşılık

“Güzel, sevindim.” Ardından telefona bakmaya devam etmek.

Olumsuz bir şey söylemedin. Fakat belki karşındaki kişi tam da bir dakika daha seninle konuşmak istiyordu.

3. Sevincin ortasına endişe bırakan karşılık

“İyi ama şimdi daha zor sınavlar başlayacak, bakalım onları da geçebilecek misin?”

Bu kaygı kötü niyetten doğmayabilir. Yine de o an duyulan şey bir kutlama değil, hemen açılmış yeni bir hesap defteridir.

4. Haberi duymadan konuyu değiştirmek

“Öyle mi? Bu arada yarınki toplantı kaçtaydı?”

İnsanın bazen yorgun, dalgın veya aceleci olması mümkün. Bir defalık tepkiyle bir ilişkiye hüküm vermek haksızlık olur. Fakat böyle anlar sık tekrarlandığında insan güzel haberlerini daha az anlatmaya başlayabilir.

Bazen insanlar sevincini neden saklar?

Bir başarını anlattığında övünüyormuş gibi görünmekten çekinebilirsin. Sevdiğin birinin zor bir dönemden geçtiğini bildiğin için haberini erteleyebilirsin. Yahut daha önce aldığın soğuk bir tepki, sevincini içinde tutmayı öğretmiş olabilir.

Bunların hepsi anlaşılır insan hâlleri. Yine de arada bir şunu kendine sor: “Sevincimi paylaşınca onu küçültmek zorunda kalmadığım insanlar kimler?”

Bu soru, etrafındaki insanları bir sınava sokmak için değil; hangi ilişkilerinde rahatça kendin olabildiğini fark etmek için değerli.

Öte yandan kendi sevincini paylaşmak kadar, başkasının sevincini karşılayışına da bak. Çünkü arkadaşlık, dostluk, eşlik veya aile ilişkisi yalnızca zor günlerde omuz vermekten ibaret değildir. Bazen hiçbir problem çözmeden, birinin mutluluğuna içtenlikle tanıklık edebilirsin.

Bir zamanlar “Seviyorum” Demek Yeter Mi? yazısında sevginin yalnızca sözde değil, davranışta da görünmesini konuşmuştuk. Güzel bir habere verdiğin tepki de bunun küçük ama anlamlı örneklerinden biri olabilir.

Sevincin büyümesi, başkalarının onayına bağlı olmak demek değil

Burada ince bir denge var. İyi haberini paylaştığında karşındaki kişinin seni alkışlaması gerektiğini düşünürsen, sevincinin anahtarını bir başkasının eline bırakabilirsin.

Oysa bir başarının veya küçük bir güzelliğin değerini önce sen bilmelisin. Paylaşmak, kendi duygunun yerine başkasının onayını koymak değil; o duyguya birlikte bir an ayırmaktır.

Sevdiğin kişi o gün enerjisiz olabilir. Habere beklediğin gibi karşılık vermemesi mutlaka ilgisizlik anlamına gelmez. Böyle bir durumda “Bunu seninle biraz daha paylaşmak istiyorum, benim için önemliydi” diyebilmek de ilişkinin dürüst tarafıdır.

Mutluluğu yalnızca dışarıdan gelecek büyük olaylarda arama meselesini daha önce Sahi Mutlu Musun? yazısında ele almıştık. Bugün ona küçük bir soru daha ekleyelim: Mutluluğu yalnızca bulmaya mı çalışıyorsun, yoksa geldiğinde onunla birkaç dakika kalabiliyor musun?

Beş dakikalık bir sevinç çalışması

Bugün kendine beş dakika ayır. Kâğıda şu üç sorunun cevabını yaz:

Bir: Son bir hafta içinde seni gerçekten sevindiren, küçük de olsa bir şey neydi? Bir başarı olması şart değil; uzun zaman sonra görüşülen bir dost veya beklenmedik bir incelik de olabilir.

İki: Bu haberi kiminle paylaştın? O kişinin tepkisi sende nasıl bir duygu bıraktı? Cevabı yorumlamadan önce yalnızca hatırlamaya çalış.

Üç: Son günlerde sana güzel bir haber anlatan birine nasıl karşılık verdin? Bir dahaki sefer gerçekten merak ettiğin hangi soruyu sorabilirsin?

Bu çalışma bir ilişki testi değil. Kimseyi “iyi insan / kötü insan” diye ayırmanı da istemiyor. Yalnızca hayatındaki güzel anlara nasıl yer açtığını fark etmeni sağlıyor.

İstersen bugün küçük bir adım at: Sevdiğin birine “Geçen gün anlattığın güzel haber nasıl ilerledi?” diye sor. Aradan zaman geçtiğinde bile hatırlanmak, bazen ilk tebrik kadar kıymetlidir.

İyi günde yanında olmak da bir yakınlık biçimi

Zor günlerinde seni arayan insanlar elbette önemli. Fakat sevincini duyduğunda gözleri parlayan insanları da hafife alma.

Belki de iyi ilişkilerin çok sessiz bir ölçütü var: Karşındaki insan, senin ışığın yandığında onu söndürmeye çalışmıyor; bir anlığına yanında durup etrafın aydınlanmasını izliyor.

Birinin mutluluğuna eşlik etmek için büyük sözlere ihtiyacın yok. Bazen yalnızca gerçekten dinlemek, birkaç saniye durmak ve içten bir soru sormak yeterli.

Ve belki bugün sen de şu soruyu düşün: Birisi sana güzel bir haber verdiğinde, o sevince ne kadar yer açıyorsun?